|
Vaak gestelde vragen
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bestond, niet ver van het huidige Sint-Petersburg, een krijgsgevangenkamp. Op een feestdag, begin 1941, stond de Duitse commandant toe dat er een orthodoxe Liturgie werd gehouden. Veel (Russische) gevangenen, door het communisme “gevormd” tot atheisten, kwamen kijken. Uit nieuwsgierigheid. Zo ook een jonge boer, achttien jaar oud, die nooit een kerkdienst had bijgewoond. De dienst was in de openlucht, de bodem met sneeuw bedekt. De priester celebreerde vol blijdschap. Vijf vrouwen uit een naburig dorp zongen. Plotseling riep de jongen uit: “Mijn God, wat is dit prachtig!”
Zijn hart was geraakt door de schoonheid van de orthodoxe liturgie. Deze jonge boer was zeker niet de laatste. Nog steeds worden mensen door de Orthodoxie geraakt.
Menselijkerwijs gesproken komt dat omdat de eredienst alle zintuigen ontroert: het oog door het licht van kaarsen en lampen, de reuk door de wierookgeur, het oor door de zang, de smaak door brood en wijn. Al onze zintuigen vragen ons te richten op God.
Wie onze kerk binnentreedt, heeft door al die eerste indrukken echter nogal eens een vraag.
Onze Heer Jezus Christus heeft gezegd: “Ik ben het licht der wereld. Wie Mij volgt, dwaalt niet rond in duisternis.” (Johannes, 8: 12) Het licht van Christus verlicht de hele wereld. De kaarsen en lampen zijn tekens van dat licht. Kaarsen waren vanouds nodig om de gebedenboeken te kunnen lezen. Tegelijk verzinnebeelden ze het vurige gebed tot God.
De lampen herinneren ons aan de gelijkenis van de Wijze en de Dwaze Meisjes, die met hun lampen op pad gingen de bruidegom tegemoet. (Mattheus, 25: 1-13)
De lampen wijzen ons erop waakzaam te blijven met het oog op de komst van de Heer. Niet alleen op het einde der tijden, maar ieder ogenblik, in ons eigen hart.
Hoe meer kaarsen en lampen er branden, des te groter het licht, stralend uit het graf van de opgestane Heer.
U mag ook kaarsen aansteken. Bij de kaarsentafel zijn ze te koop.
Wierook is zinnebeeld van ons gebed. Als wierookwolken stijgt dat op tot God. Zoals psalm 141 zegt: ”Als een reukoffer zij mijn gebed, als een avondoffer voor Uw aangezicht het opheffen mijner handen.”
Wierook dient ook als eerbewijs. Als eerbewijs aan God. Aan Zijn Heilig Woord, het Evangelie. Aan Zijn altaar, dat is: Zijn troon. Aan de ikonen: afbeeldingen van Christus en Zijn heiligen, afbeeldingen van de heilsgeschiedenis.
Wie ook bewierookt worden zijn de gelovigen. Want ook zij zijn gemaakt naar Gods beeld en gelijkenis. (Genesis, 1: 26) Wij, mensen, zijn ikonen van God.
Er staat geschreven dat wij worden omringd “door een wolk van getuigen”, die ons gadeslaan en aansporen op onze weg naar God. (Hebreeen, 12: 1-3) Met deze getuigen worden de heiligen bedoeld, die de weg hebben afgelegd. Op de ikonen staan ze afgebeeld. Er zijn veel heiligen, er zijn dus veel ikonen.
Orthodoxen hebben ook thuis ikonen. Ze weten zich door de heiligen beschermd.
Wanneer orthodoxen de kerk binnenkomen of weer verlaten, kussen zij de ikonen. Ze doen dat uit eerbied en liefde voor de afgebeelde personen. Buigen voor een ikoon en die kussen, is buigen voor God. Wij vragen de heiligen voor ons te bidden tot God.
Nee, ikonen worden vereerd, niet aanbeden. Alleen God mag worden aanbeden.
Het laatste Oecumenische Concilie (Nicaea, 784) heeft bepaald dat Christus, onze Heer, mag worden afgebeeld. Aldus is eens en voor altijd vastgelegd dat de Zoon van God mens geworden is. Voor orthodoxen is Christus God en mens, werkelijk God en werkelijk mens.
De menselijke stem is door God zelf geschapen en daarom bij uitstek geschikt om Hem te danken en te prijzen. In orthodoxe kerken van de Slavische tradities wordt uitsluitend gezongen.
Onze Heer heeft gezegd: “Waar twee of drie vergaderd zijn in Mijn naam, daar ben Ik in hun midden.” (Mattheus, 18: 20) Hij is dus bij ons, in de kerk. Hoe zouden wij, die onmiddellijk opstaan wanneer de koningin binnenkomt, blijven zitten in aanwezigheid van de Koning der Koningen?
U hoeft niet de hele tijd te staan. Doe wat u prettig vindt. Zoals u ziet, zijn er enige stoelen. Wordt u moe, ga dan even zitten. Maak u vooral niet ongerust. Wij vragen u alleen te staan bij het Evangelie, bij de Geloofsbelijdenis, bij het Eucharistisch Gebed en tijdens de Heilige Communie.
De Orthodoxie kent niet zoals sommige andere christelijke kerken de praktijk van de “open communie”. Zij verlangt tussen allen die ter communie gaan eenheid van geloof. De Heilige Communie kan niet het middel tot eenheid zijn, zegt zij, maar alleen de vrucht ervan. Dus wie gedoopt en gezalfd is en praktiserend lid is van de Orthodoxie en tevoren gebiecht heeft, kan communiceren. Wij bidden overigens vurig dat ooit alle christenen in geloof en liefde rond het Mystiek Bruiloftsmaal verenigd zullen zijn.
God zegene u, nu en altijd.
Aanbevolen boeken
-
Vader Kallistos Ware, De Weg van Christus. Leer en leven van de Orthodoxe Kerk. (Brugge/Vught, 1982)
-
Jim Forest, Bidden met Ikonen. (Ten Have, 1998)
-
Monnik van de Oosterse Kerk., Het Jezusgebed. (Gottmer, Nijmegen, 1984)
-
De Ware Verhalen van een Russische Pelgrim. De mystieke kracht van het Jezusgebed. (Becht, Haarlem, 1997)
|
|
